Khối ngành Kinh tế
Ngành tuyển sinh

Phát triển nguồn nhân lực thương mại điện tử trong bối cảnh kinh tế số

TÓM TẮT:

Trong nhiều năm liền, nguồn nhân lực cho thương mại điện tử (TMĐT) và đặc biệt nguồn nhân lực chất lượng cao luôn là vấn đề lớn gây cản trở cho quá trình phát triển TMĐT trong nước. Để đạt được mục tiêu đề ra, Việt Nam cần quan tâm phát triển một nguồn nhân lực đủ mạnh cả về số lượng, lẫn chất lượng trong lĩnh vực TMĐT Việt Nam. Bài viết trao đổi về cơ sở lý thuyết liên quan, những thách thức và từ đó đề xuất một số giải pháp để phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực này thời gian tới.

Từ khóa: thương mại điện tử, kinh tế số, nguồn nhân lực.

1. Giới thiệu

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia được đánh giá có tiềm năng trong phát triển TMĐT. Theo báo cáo Digital Marketing Report 2021 của Adsota, 44% người dùng Việt Nam lựa chọn mua sắm qua các sàn TMĐT. Kết thúc năm 2020, TMĐT Việt Nam tăng trưởng 18% với quy mô đạt 11,8 tỷ USD.

Theo Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2021 – 2025 của Chính phủ, đối với phát triển nguồn nhân lực cho TMĐT, phấn đấu đến năm 2025, 50% cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp triển khai đào tạo về TMĐT; 1 triệu lượt doanh nghiệp (DN), hộ kinh doanh, cán bộ quản lý nhà nước, sinh viên được tham gia các khóa đào tạo về kỹ năng ứng dụng TMĐT.

Tuy nhiên, hiện nay, nguồn nhân lực cho TMĐT ở nước ta hiện nay thực sự đang thiếu hụt cả về số lượng và chất lượng, bởi đa số các ứng viên trong lĩnh vực này chưa được đào tạo bài bản, chuyên sâu. Trong bối cảnh đó, việc đẩy nhanh đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực TMĐT trở thành nhiệm vụ cấp thiết hiện nay.

2. Cơ sở lý thuyết

2.1. Nguồn nhân lực

Theo quan điểm của Ngân hàng Thế giới, nguồn nhân lực là hàng loạt vốn con người gồm có thể lực, trí lực, kĩ năng nghề nghiệp … của mỗi cá thể. Như vậy, ở đây, nguồn lực con người được coi như một nguồn vốn bên cạnh những loại vốn vật chất khác : vốn tiền tệ, công nghệ tiên tiến, tài nguyên vạn vật thiên nhiên .
Trong khi đó, theo Tổ chức Lao động Quốc tế, nguồn nhân lực của một vương quốc là hàng loạt những người trong độ tuổi có năng lực tham gia lao động. Nguồn nhân lực được hiểu theo hai nghĩa. Theo nghĩa rộng, nguồn nhân lực là nguồn cung ứng sức lao động cho sản xuất xã hội, cung ứng nguồn lực con người cho sự tăng trưởng. Do đó, nguồn nhân lực gồm có hàng loạt dân cư hoàn toàn có thể tăng trưởng thông thường. Theo nghĩa hẹp, nguồn nhân lực là năng lực lao động của xã hội, là nguồn lực cho sự tăng trưởng kinh tế tài chính – xã hội, gồm có những nhóm dân cư trong độ tuổi lao động, có năng lực tham gia vào lao động, sản xuất xã hội, tức là hàng loạt những cá thể đơn cử tham gia vào quy trình lao động, là toàn diện và tổng thể những yếu tố về thể lực, trí lực của họ được kêu gọi vào quy trình lao động .

2.2. Thương mại điện tử

Theo Tổ chức Thương mại thế giới ( WTO ), ” TMĐT gồm có việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối loại sản phẩm được mua và bán và thanh toán giao dịch trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả những loại sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hóa trải qua mạng Internet ” .
Theo Ủy ban TMĐT của Tổ chức Hợp tác kinh tế tài chính châu Á – Thái Bình Dương ( APEC ) định nghĩa : ” TMĐT tương quan đến những thanh toán giao dịch thương mại trao đổi sản phẩm & hàng hóa và dịch vụ giữa những nhóm ( cá thể ) mang tính điện tử đa phần trải qua những mạng lưới hệ thống có nền tảng dựa trên Internet. ” .
Quan điểm về TMĐT của Nước Ta được biểu lộ rõ tại Nghị định số 52/2013 / NĐ-CP ngày 16/05/2013 của nhà nước về TMĐT, đơn cử : “ Hoạt động TMĐT là việc triển khai một phần hoặc hàng loạt tiến trình của hoạt động giải trí thương mại bằng phương tiện đi lại điện tử có liên kết với mạng Internet, mạng viễn thông di động hoặc những mạng mở khác ” .

2.3. Nguồn nhân lực TMĐT

TMĐT là một nghành mới, dựa trên sự giao thoa và tương tác của nhiều ngành khoa học khác nhau, đó là : kinh tế tài chính, kinh doanh thương mại, quản trị, marketing, công nghệ thông tin, mạng lưới hệ thống thông tin, luật … Do vậy, nguồn nhân lực ngành TMĐT thường yên cầu kỹ năng và kiến thức tổng hợp ngoài chuyên ngành về công nghệ thông tin. Theo đó, họ cần có kiến thức và kỹ năng rộng trong nhiều nghành như kinh tế tài chính, công nghệ thông tin, quản trị và ngoại ngữ …
Bên cạnh đó, TMĐT là nghành có hàm lượng ứng dụng công nghệ cao, vận tốc tăng trưởng nhanh. DN là lực lượng nòng cốt tiến hành, Nhà nước đóng vai trò quản trị, thiết lập hạ tầng và tạo thiên nhiên và môi trường cho TMĐT tăng trưởng. Như vậy, vừa thiết kế xây dựng đội ngũ nguồn nhân lực có trình độ, có am hiểu cho Nhà nước làm công tác làm việc quản trị, điều hành quản lý, vừa cho Doanh Nghiệp tận dụng thời cơ để tăng trưởng TMĐT, mang lại những giá trị kinh tế tài chính cho chính Doanh Nghiệp và nền kinh tế tài chính .

3. Thực trạng nguồn nhân lực

3.1. Thực trạng TMĐT

Theo Báo cáo TMĐT Đông Nam Á 2020 của Google, Temasek và Bain và Company, TMĐT Nước Ta năm 2020 tăng 16 % và đạt quy mô trên 14 tỷ USD. Trong đó, nghành kinh doanh nhỏ sản phẩm & hàng hóa trực tuyến tăng 46 %, gọi xe và món ăn công nghệ tiên tiến tăng 34 %, tiếp thị, vui chơi và game show trực tuyến tăng 18 %, riêng nghành nghề dịch vụ du lịch trực tuyến giảm 28 %. Báo cáo này cũng Dự kiến vận tốc tăng trưởng trung bình tiến trình 2020 – 2025 là 29 % và tới năm 2025 quy mô TMĐT nước ta đạt 52 tỷ USD. ( Hình 1 )

Đặc biệt, thực trạng đại dịch bùng nổ diện rộng, khiến việc giãn cách xã hội được đưa ra thì TMĐT càng có thời cơ tăng trưởng. Theo báo cáo giải trình “ Thị Trường ứng dụng di động ” của nhà sản xuất nền tảng di động Nước Ta Appota, TMĐT di động được Dự kiến sẽ đạt lệch giá 7 tỷ USD vào năm 2021 và vượt qua TMĐT trên máy tính để bàn trong năm tới .
Theo Kế hoạch toàn diện và tổng thể tăng trưởng TMĐT vương quốc quy trình tiến độ 2021 – 2025 của nhà nước, về quy mô thị trường TMĐT đến năm 2025, Nước Ta đặt tiềm năng 55 % dân số tham gia shopping trực tuyến, với giá trị mua sản phẩm & hàng hóa và dịch vụ trực tuyến đạt trung bình 600 USD / người / năm ; Doanh số TMĐT B2C ( tính cho cả sản phẩm & hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng trực tuyến ) tăng 25 % / năm, đạt 35 tỷ USD, chiếm 10 % so với tổng mức kinh doanh bán lẻ sản phẩm & hàng hóa và lệch giá dịch vụ tiêu dùng cả nước .

3.2. Thực trạng nguồn nhân lực

Tốc độ tăng trưởng nhanh của ngành TMĐT kéo theo nhu cầu nguồn nhân lực ngày càng cao. Tuy nhiên, theo Báo cáo Chỉ số TMĐT Nước Ta năm 2021 của Thương Hội TMĐT Nước Ta ( VECOM ), trong nhiều năm liền, nguồn nhân lực cho TMĐT và đặc biệt quan trọng nguồn nhân lực chất lượng cao luôn là yếu tố lớn gây cản trở cho quy trình tăng trưởng TMĐT trong nước. ( Hình 2 )

Theo những chuyên viên trong nghành nghề dịch vụ TMĐT, thực tiễn nguồn nhân lực ngành TMĐT cần có kỹ năng và kiến thức rộng trong nhiều nghành như kinh tế tài chính, công nghệ thông tin, quản trị và ngoại ngữ nên yên cầu thời hạn huấn luyện và đào tạo dài, những lớp thời gian ngắn và dạy nghề chỉ xử lý trong thời điểm tạm thời trong thời gian thiếu nhân lực. Do vậy, đào tạo và giảng dạy chính quy dài hạn tại những cơ sở giáo dục ĐH, cao đẳng trở thành “ cứu cánh ” cho nhân lực của TMĐT. Số liệu thống kê của Cục TMĐT và Công nghệ thông tin cho thấy, trong quy trình tiến độ 2005 – năm ngoái, những trường ĐH và cao đẳng giảng dạy có chuyên ngành đào tạo và giảng dạy TMĐT đã được bổ trợ và nâng lên trên 90 trường. Từ năm 2017 đến nay, 1 số ít trường liên tục lan rộng ra nghành nghề dịch vụ giảng dạy TMĐT, nâng số trường huấn luyện và đào tạo ngành TMĐT … ( Hình 3 )

Kết quả khảo sát của VECOM tại Báo cáo Chỉ số TMĐT Nước Ta năm 2021 cho thấy, tỷ suất Doanh Nghiệp có lao động chuyên trách về TMĐT lại giảm nhiều so với những năm trước, một phần cũng do tác động ảnh hưởng lớn của đại dịch và áp lực đè nén về kinh tế tài chính nên việc cắt giảm biên chế và kiêm nghiệm nhiều vai trò được những công ty tiến hành để duy trì hoạt động giải trí trong quá trình khó khăn vất vả. Xét về quy mô Doanh Nghiệp thì nhóm những Doanh Nghiệp vừa và nhỏ có tỷ suất lao động chuyên trách về TMĐT chỉ bằng 50% so với nhóm những Doanh Nghiệp lớn. Nghệ thuật – đi dạo – vui chơi và tin tức – tiếp thị quảng cáo là hai nghành nghề dịch vụ có tỷ suất lao động chuyên trách về TMĐT cao nhất, chiếm lần lượt là 45 % và 42 % trên tổng số Doanh Nghiệp tham gia khảo sát trong cùng nghành nghề dịch vụ kinh doanh thương mại. Tiếp theo sau đó là nghành nghề dịch vụ hoạt động giải trí kinh tế tài chính – ngân hàng nhà nước – bảo hiểm ( 38 % ) và hoạt động giải trí trình độ – khoa học – công nghệ ( 31 % ) .
Kết quả khảo sát của VECOM cũng cho thấy, trong vòng 3 năm trở lại đây, khuynh hướng Doanh Nghiệp gặp khó khăn vất vả khi tuyển dụng lao động có kỹ năng và kiến thức về TMĐT và công nghệ thông tin ngày càng tăng. Đẩy mạnh việc đào tạo và giảng dạy nguồn nhân lực cho nghành nghề dịch vụ này cả theo hình thức chính quy và không chính quy đều là những yếu tố lớn cần được chăm sóc trong tiến trình tới. Kỹ năng quản trị website và sàn thanh toán giao dịch TMĐT vẫn là kiến thức và kỹ năng được Doanh Nghiệp chăm sóc nhiều nhất trong những năm gần đây, 46 % Doanh Nghiệp cho biết họ gặp khó khăn vất vả khi cần tuyển dụng lao động có kiến thức và kỹ năng này .

4. Một số giải pháp

Trong thời hạn tới, nhằm mục đích tăng trưởng nguồn nhân lực TMĐT trong toàn cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, tới đây cần tập trung chuyên sâu vào 1 số ít giải pháp sau :

Về phía cơ quan quản lý

– Rà soát, bổ trợ, sửa đổi và phát hành mới những chủ trương, văn bản quy phạm pháp luật theo hướng tạo điều kiện kèm theo, khuyến khích, tương hỗ những hoạt động giải trí ứng dụng TMĐT và những quy mô kinh doanh thương mại mới trên nền tảng công nghệ tiên tiến số. Hoàn thiện mạng lưới hệ thống văn bản pháp quy về quản trị hoạt động giải trí kinh doanh thương mại TMĐT, bổ trợ những pháp luật về quản trị hoạt động giải trí TMĐT xuyên biên giới nhằm mục đích tạo thiên nhiên và môi trường cạnh tranh đối đầu lành mạnh trong TMĐT. ..
– Nâng cao năng lượng quản trị và tổ chức triển khai hoạt động giải trí TMĐT, đấu tranh chống những hành vi gian lận thương mại, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và cạnh tranh đối đầu không lành mạnh trong TMĐT. Nâng cao năng lượng cho đội ngũ thực thi pháp lý về TMĐT tại những địa phương trải qua việc liên tục tổ chức triển khai tu dưỡng kiến thức và kỹ năng và kiến thức và kỹ năng TMĐT, trang bị những phương tiện đi lại hiện đại để tương hỗ việc theo dõi, giám sát, xử lý tranh chấp, giải quyết và xử lý vi phạm những hoạt động giải trí TMĐT trên thiên nhiên và môi trường trực tuyến .
– Tuyên truyền, đào tạo và giảng dạy kỹ năng và kiến thức TMĐT cho người dân và Doanh Nghiệp nhằm mục đích nâng cao trình độ tham gia và khai thác những ứng dụng TMĐT của Doanh Nghiệp, tăng cường năng lực phân biệt và ứng phó của người tiêu dùng với những hành vi xấu đi trong TMĐT .

Về phía DN

– Tăng cường hợp tác link giữa Doanh Nghiệp với những cơ sở đào tạo và giảng dạy, từ khâu tham vấn, khuynh hướng về giáo trình, nội dung kỹ năng và kiến thức, dung tích giảng dạy đến khâu tuyển dụng đầu ra. Từ đó, phát huy năng lượng và thế mạnh của mỗi bên, khai thác và tận dụng hiệu suất cao những tiềm năng về cơ sở vật chất, con người, trình độ trong việc huấn luyện và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về TMĐT .
– Tăng cường việc tạo điều kiện kèm theo để những cán bộ chuyên về TMĐT tham gia thêm những khóa tập huấn giảng dạy thêm về những nghành nghề dịch vụ tương quan như : quản trị mạng lưới hệ thống, quản trị kinh doanh thương mại, marketing, thương mại, pháp lý quốc tế … để Giao hàng hiệu suất cao cho Doanh Nghiệp .

Về phía cơ sở đào tạo đại học, cao đẳng

– Hợp tác với Doanh Nghiệp trong việc khuynh hướng về nhu cầu nhân lực TMĐT, để từ đó có kế hoạch trong việc tuyển sinh đào tạo và giảng dạy, quy mô tuyển dụng, phong cách thiết kế những môn chuyên ngành tương quan .
– Đổi mới những chương trình huấn luyện và đào tạo, phương pháp huấn luyện và đào tạo theo hướng gắn liền với xu thế tăng trưởng của công nghệ tiên tiến và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Các giáo trình cần liên tục update, thừa kế điều tra và nghiên cứu mới nhất về TMĐT của những trường ĐH số 1 quốc tế để sinh viên nhanh gọn tiếp cận bức tranh TMĐT toàn thế giới .
– Xây dựng những quy mô ứng dụng ảo những trường hợp thanh toán giao dịch TMĐT để giúp người học thuận tiện nắm vững tiến trình, những yếu tố phát sinh ( bảo mật thông tin thông tin, giải quyết và xử lý khiếu nại … ). Trong suốt thời hạn học tại trường, sinh viên cần dành rất nhiều thời hạn học trình độ thực hành thực tế để trang bị cho người học kiến thức và kỹ năng thanh toán giao dịch TMĐT .

Về phía người học

– Trang bị những kiến thức và kỹ năng trình độ về luật, quản trị kinh doanh thương mại, công nghệ tiên tiến, kỹ thuật nhiệm vụ thương mại, quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, quản trị người mua trong TMĐT. ..
– Trải nghiệm những thanh toán giao dịch, củng cố kinh nghiệm tay nghề bằng việc tham gia thực tập hoặc thao tác trong thực tiễn tại những sàn TMĐT .
– Luôn nâng cao trình độ, kinh nghiệm tay nghề về những yếu tố mới tương quan đến công nghệ tiên tiến .

5. Kết luận

Thực tế cho thấy, những Doanh Nghiệp Nước Ta hiện đang cần nguồn lao động có trình độ về công nghệ thông tin và TMĐT, bởi kinh doanh thương mại trên mạng xã hội và sàn thanh toán giao dịch TMĐT đang đem lại hiệu suất cao kinh tế tài chính cao. Tuy nhiên, trong thời hạn qua, nguồn nhân lực cho TMĐT và đặc biệt quan trọng nguồn nhân lực chất lượng cao luôn là yếu tố lớn gây cản trở cho quy trình tăng trưởng TMĐT của Nước Ta, yên cầu cần tiến hành đồng nhất những giải pháp để tăng trưởng được nguồn chất lượng mạnh cả về chất và lượng, góp thêm phần thôi thúc nghành nghề dịch vụ TMĐT tăng trưởng, góp phần nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế tài chính .

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

  1. Definition: E-Commerce. Truy cập từ: http://www.isoc-vn.org/www/archive/010922-SProbst-eCommerceIntro/sld003.html.
  2. Chính phủ (2013). Nghị định số 52/2013/NĐ-CP ngày 16/05/2013 về thương mại điện tử.
  3. Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (2021). Báo cáo Chỉ số thương mại điện tử Việt Nam 2021.
  4. Thủ tướng Chính phủ (2020). Quyết định số 645/QĐ-TTg ngày 15/5/2020 phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2021-2025.
  5. Thủ tướng Chính phủ (2016). Quyết định số 1563/QĐ-TTg ngày 08/8/2016 phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT giai đoạn 2016-2020.
  6. WTO, Electronic commerce. Truy cập từ:https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/bey4_e.htm.

The development of human resources for the e-commerce sector in the context of digital economy

Dang Van Sang

Ho Chi Minh City Polytechnic Technical School

ABSTRACT:

For many years, the shortage of human resources, espcially high-quality human resources have always been a big problem hindering the development of e-commerce sector in Vietnam. To achieve the set goals for the development of e-commerce sector, it is necessary for Vietnam to pay attention to develop high-quality human resources. This paper presents theoretical basis and challenges facing the development of high-quality human resources for the e-commerce sector, thereby proposing some solutions to overcome these issues .

Keywords: e-commerce, digital economy, human resources.

[Tạp chí Công Thương – Các kết quả nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ, Số 15, tháng 6 năm 2021]

Tin liên quan

Học tài chính ngân hàng ở đâu? Chọn trường nào chất lượng?

khoikte

Thương mại điện tử: Liệu có hot và thu nhập tốt không? – Joboko

khoikte

Học phí trường HUTECH mới nhất 2022 dành cho sinh viên

khoikte

Mặt trái của ngành quản trị kinh doanh? – https://khoinganhkinhte.com

khoikte

Đại học từ xa ngành tài chính ngân hàng học ở đâu tốt?

khoikte

KINH TẾ SỐ | Ngành đào tạo | Trường Đại học Nam Cần Thơ

khoikte

Leave a Comment